Trình Quốc hội sửa Luật Đất đai, Nhà nước quyết định giá đất, không để hình thành giá ảo

Luật Đất đai sửa đổi lần này sẽ đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất. Đáng chú ý, giá đất sẽ do Nhà nước quyết định, tuyệt đối không để bị thao túng giá, hình thành giá ảo.

Sáng 19-8, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đã trình bày trước Quốc hội tờ trình tóm tắt định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. 

Khơi thông nguồn lực, hướng tới tăng trưởng "hai con số"

Theo tờ trình tóm tắt của Chính phủ, sau gần 2 năm thi hành, Luật Đất đai năm 2024 dù đã mang lại nhiều đột phá nhưng thực tiễn triển khai vẫn phát sinh không ít khó khăn, vướng mắc. 

Một số quy định chưa thực sự đồng bộ với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp cũng như các luật mới được sửa đổi, bổ sung. Việc ban hành các nghị quyết tháo gỡ thời gian qua chỉ mang tính tạm thời.

Đồng thời, việc bổ sung, hoàn thiện pháp luật đất đai lần này nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, nghị quyết mới của Trung ương và Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phân cấp phân quyền, đặc biệt là Nghị quyết số 21-NQ/TW.

Sự thay đổi lần này hướng tới 3 mục tiêu lớn: thể chế hóa kịp thời đường lối của Đảng; giải quyết triệt để các vướng mắc cấp bách để khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ tăng trưởng "hai con số"; đồng thời xây dựng mô hình quản lý đất đai hiện đại, tinh gọn, hiệu lực thông qua cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. 

7 nhóm chính sách lớn và 3 nhóm nội dung trọng tâm

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay trên cơ sở Nghị quyết số 21-NQ/TW và tổng kết thực tiễn, Chính phủ đã thông qua 7 nhóm chính sách lớn trong định hướng sửa đổi Luật Đất đai.

Trước hết, đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Theo đó, kết hợp phân bổ chỉ tiêu với tổ chức không gian phát triển, phân vùng và khoanh định khu vực bảo vệ. Sắp xếp hệ thống quy hoạch tinh gọn, tiến tới chỉ xây dựng một quy hoạch thống nhất trong một đơn vị hành chính; kiểm soát chặt chẽ việc điều chỉnh quy hoạch.

Cùng với đó, hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất theo hướng công khai, minh bạch, cạnh tranh để lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực. 

Quy định rõ ràng các trường hợp đấu giá, đấu thầu; hoàn thiện cơ chế giao/cho thuê đất phát triển nhà ở xã hội, nhà ở chính sách, nhà ở thương mại, nhà ở thuộc sở hữu nhà nước, nhà ở tái định cư và khai thác quỹ đất trụ sở dôi dư.

Luật sửa đổi lần này cũng sẽ đổi mới thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, chuyển mạnh từ tư duy "bồi thường tài sản bị thu hồi" sang tư duy "tái thiết cuộc sống cho người dân". 

Đồng thời bổ sung quy định thu hồi đất vùng phụ cận kết cấu hạ tầng; ưu tiên bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ cho người bị thu hồi đất ở; bỏ quy định cứng về việc bắt buộc hoàn thành bố trí tái định cư trước khi thu hồi đất.

Dự luật cũng sẽ đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất. Đáng chú ý, giá đất sẽ do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu và phương pháp khoa học, công khai, minh bạch, kết nối liên thông với các dữ liệu chuyên ngành, tuyệt đối "không để bị thao túng giá, hình thành giá ảo". 

Điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất; áp dụng chính sách ưu đãi tiền thuê đất, tiền sử dụng đất, thuế phù hợp với các đối tượng chính sách, người thu nhập thấp, đồng bào dân tộc thiểu số và địa bàn ưu đãi đầu tư.

Ngoài ra, dự luật sẽ hoàn thiện quyền, nghĩa vụ người sử dụng đất và chế độ sử dụng đất, mở rộng cơ chế sử dụng đất đa mục đích có kiểm soát; quy định rõ về công trình ngầm, công trình trên không, đất lấn biển; thúc đẩy tập trung, tích tụ đất đai và phát triển thị trường quyền sử dụng đất.

Ngoài ra, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia, xử lý tồn tại lịch sử về cấp giấy chứng nhận, đơn giản hóa thủ tục phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp.

Song song đó, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm; khắc phục triệt để tình trạng bỏ hoang, không sử dụng đất, gây ô nhiễm, suy thoái; giải quyết dứt điểm các tồn tại lịch sử, bao gồm đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường quốc doanh và hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực.

Quy định rõ, khả thi về bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất

Báo cáo thẩm tra nội dung tài chính về đất đai, giá đất, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục nghiên cứu xây dựng cơ chế xác định giá đất cho sản xuất, kinh doanh bảo đảm hợp lý.

Từ đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, thúc đẩy đầu tư, phát triển doanh nghiệp, tạo việc làm và đóng góp tăng trưởng, bảo đảm nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Ủy ban đề nghị cần quy định rõ, khả thi về bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất và các tỉ lệ đều có thể điều chỉnh tăng hoặc điều chỉnh giảm để phù hợp với mục tiêu huy động nguồn lực đất đai cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Ủy ban đề nghị tách bạch xác định giá đất với cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Tiếp tục nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng và chỉ quy định tại luật những nội dung mang tính nguyên tắc về giá đất, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tiễn và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của từng thời kỳ trong quá trình tổ chức thực hiện.

TIẾN LONG - THÀNH CHUNG - NGỌC AN