Sửa đổi Luật Đất đai để khơi thông nguồn lực phát triển

Chiều 13/8, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tổ chức Phiên họp toàn thể lần thứ tư, cho ý kiến về hồ sơ định hướng sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, định hướng chính sách sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản và định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi chủ trì phiên họp.

Cùng dự có các Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, các Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách và các ĐBQH là thành viên tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội.

Về phía các bộ, ngành có các Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng; Thượng tướng Nguyễn Quang Ngọc, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa; Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi; Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh; Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương; Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Trần Minh Khương; Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Biên Thùy cùng đại diện các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội...

Tại phiên thảo luận về định hướng sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, các đại biểu Quốc hội, đại diện cơ quan tư pháp và hiệp hội doanh nghiệp tập trung vào những bất cập cốt lõi trong thực tiễn thi hành, đề xuất nhiều giải pháp nhằm khơi thông nguồn lực đất đai cho phát triển.

Một dự án, một con đường tiếp cận đất đai

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) bày tỏ sự tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Đất đai năm 2024 nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 18-NQ/TW của Trung ương.

Theo đại biểu, trước khi bỏ vốn, nhà đầu tư cần có khả năng dự đoán được 4 yếu tố: con đường tiếp cận đất đai, chi phí, thời điểm có mặt bằng sạch và thời hạn khai thác dự án.

Từ đó, đại biểu đề xuất nguyên tắc một dự án chỉ có một con đường tiếp cận và một đầu mối chịu trách nhiệm. Các quy định về đấu giá, đấu thầu và thỏa thuận hiện còn mang tính định tính, cần được thiết kế theo tiêu chí khép kín, xác lập việc tiếp cận đất đai ngay từ đầu và có giá trị xuyên suốt, tránh việc chuyển hồ sơ nội bộ làm phát sinh thủ tục hoặc kéo dài thời gian của doanh nghiệp.

Về trả tiền thuê đất một lần, đại biểu cho rằng quy định này phải đi cùng thời hạn khai thác và quyền tài sản tương xứng. Đại biểu đồng tình giữ quy định trả tiền thuê đất một lần đối với hạ tầng khu công nghiệp, khu công nghệ và bất động sản du lịch, nghỉ dưỡng.

Tuy nhiên, đây là khoản vốn rất lớn mà nhà đầu tư phải nộp khi chưa có doanh thu. Trong khi đó, khoản 2 Điều 80 vẫn quy định thời hạn thông thường không quá 50 năm, trường hợp đặc biệt không quá 70 năm.

Do đó, đại biểu Nguyễn Cao Sơn đề nghị sửa Điều 80 và Luật Đầu tư theo hướng áp dụng thời hạn 70 năm cho nhóm dự án này; đối với hạ tầng chiến lược đặc biệt, cần nghiên cứu thời hạn đến 99 năm theo tiêu chí chặt chẽ và rà soát định kỳ.

Đồng thời, thời gian Nhà nước chậm bàn giao đất sạch, chậm thủ tục hoặc thay đổi quy hoạch không tính vào thời hạn tiến độ. Nhà đầu tư phải được thế chấp, góp vốn, chuyển nhượng và cho thuê lại trong thời hạn còn lại.

Xử lý dứt điểm khi đạt ngưỡng 75%

Liên quan cơ chế xử lý phần diện tích còn lại khi đa số người sử dụng đất đồng thuận, đại biểu Nguyễn Cao Sơn cho rằng Nghị quyết 18-NQ/TW xác định khi đại đa số người sử dụng đất đồng thuận và nhà đầu tư đã thỏa thuận phần lớn diện tích thì Nhà nước thu hồi phần còn lại.

Tuy nhiên, dự thảo lại quy định HĐND cấp tỉnh xem xét thông qua, qua đó có thể tạo thêm một vòng "xin - cho".

Đại biểu không đồng tình với đề xuất bổ sung số tuyệt đối người có đất bị thu hồi, bởi cùng một tỷ lệ đồng thuận, dự án càng lớn sẽ càng khó thực hiện và thiểu số có thể phủ quyết vô thời hạn.

Đại biểu đề xuất thiết kế theo 2 tầng. HĐND cấp tỉnh công khai thông qua danh mục dự án và chốt mẫu số ngay trước khi thỏa thuận. Khi hết hạn và đạt đồng thời từ 75% diện tích và từ 75% số người sử dụng đất trở lên thì UBND phải thu hồi phần còn lại, không xem xét lại dự án và không thương lượng giá lần thứ hai.

Về thời gian thực hiện, đại biểu đề nghị ấn định 15 ngày làm việc để xác nhận đạt ngưỡng; 30 ngày tiếp theo phê duyệt phương án bồi thường và ban hành quyết định thu hồi; 60 ngày để chi trả, tái định cư và bàn giao.

Nếu người có đất không nhận tiền thì gửi vào tài khoản bảo đảm. Trường hợp đã bảo đảm quyền lợi mà vẫn không bàn giao thì cưỡng chế theo Điều 39.

Đồng tình với quan điểm cần mở rộng cơ chế thu hồi đất tạo quỹ đất sạch, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) cho rằng, muốn tăng nguồn thu từ đất sạch, Luật sửa đổi cần mở ra cơ chế để các địa phương thu hồi đất, tạo quỹ đất sạch cho các dự án trọng điểm.

Đối với hạ tầng khu, cụm công nghiệp, đại biểu đề xuất nếu là đầu tư công thì giao UBND cấp tỉnh định giá cụ thể rồi cho thuê, thay vì đưa ra đấu giá.

"Nếu mở rộng mấy trăm héc-ta đầu tư hạ tầng rồi mỗi dự án vào lại đem ra đấu giá thì 10 năm chưa thu hút được nhà đầu tư, vướng Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và cản trở rất lớn đến tăng trưởng của địa phương", đại biểu nhấn mạnh.

Từ góc nhìn của cơ quan chuyên trách của Quốc hội, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Trịnh Xuân An đánh giá cao cơ quan soạn thảo đã tiếp thu và đưa ra 7 nhóm chính sách lớn.

Về quy định thu hồi đất, đại biểu ghi nhận việc gom nhóm thành 7 dòng giúp cấu trúc mạch lạc hơn, nhưng lưu ý các quy định liên quan tỷ lệ thỏa thuận 75% hay tiêu chí "thực sự cần thiết" thu hồi đất vẫn sẽ là những điểm gây tranh luận, cần tiếp tục làm rõ.

Đại biểu Trịnh Xuân An cũng nhấn mạnh yêu cầu tái thiết cuộc sống sau thu hồi đất. Theo đó, Luật cần đưa vào các tiêu chí định lượng cụ thể như chất lượng nhà ở, hạ tầng, khả năng tiếp cận y tế, giáo dục, việc làm, thu nhập và khả năng phục hồi sinh kế cho người dân có đất bị thu hồi, bảo đảm nguyên tắc cuộc sống sau thu hồi đất bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Phân cấp thẩm quyền, nâng năng lực tư pháp

Một trong những nội dung được quan tâm tại phiên họp là việc định hình mô hình phân cấp, phân quyền và thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Đại diện Tòa án nhân dân tối cao, Phó Chánh án Nguyễn Biên Thùy thống nhất cao với chính sách tăng cường năng lực Tòa án trong giải quyết tranh chấp, khiếu kiện đất đai.

Tuy nhiên, từ thực tiễn xét xử, Phó Chánh án kiến nghị giữ nguyên quy định bắt buộc hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp trước khi khởi kiện ra Tòa.

Theo Phó Chánh án, cấp xã là nơi nắm rõ nhất nguồn gốc, biến động và quá trình sử dụng đất của các đương sự. Hòa giải tại cấp xã không chỉ giúp giải quyết sớm tranh chấp mà trong trường hợp hòa giải không thành, hồ sơ hòa giải tại xã còn cung cấp nguồn thông tin quan trọng để Tòa án thụ lý, giải quyết.

Đối với khoản 3 về thẩm quyền giải quyết tranh chấp, trường hợp không đồng ý với quyết định giải quyết của Chủ tịch UBND cấp xã thì có quyền khởi kiện tại Tòa án hoặc gửi đơn đến Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Phó Chánh án Nguyễn Biên Thùy đề nghị bổ sung cụm từ "khởi kiện tại Tòa án bằng vụ án hành chính" để xác định rõ trình tự, thủ tục tố tụng.

Đồng thời, đối với quy định "Quyết định giải quyết của Chủ tịch UBND cấp tỉnh là quyết định có hiệu lực thi hành", cần bổ sung rõ "các bên tranh chấp không có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án".

Việc xác định rõ quyết định giải quyết lần hai của Chủ tịch UBND cấp tỉnh là quyết định cuối cùng sẽ tránh vướng mắc, lúng túng cho người thực thi và cơ quan thẩm định.

Cùng quan điểm về vai trò của hòa giải cơ sở, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Phan Thị Thùy Linh đề nghị quy định hòa giải tại UBND cấp xã là thủ tục đầu tiên bắt buộc.

Thực tiễn cho thấy nhiều tranh chấp chỉ liên quan đến ranh giới nhỏ có thể giải quyết trong vài ngày tại xã. Nếu đưa thẳng ra Tòa sẽ làm tăng chi phí, thời gian cho người dân và tạo thêm áp lực cho hệ thống Tòa án.

Về thẩm quyền quản lý nhà nước về đất đai, đại biểu cho rằng cần phân định trực tiếp ngay trong Luật những thẩm quyền quyết định của cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời cho phép cấp tỉnh căn cứ thực tiễn phân quyền thêm cho cấp xã. Cách làm này bảo đảm "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm", dễ kiểm tra, giám sát và tạo sự ổn định cho cấp xã.

Không để đô thị thiếu trường học, trạm y tế

Tại phiên họp, các đại biểu cũng tập trung góp ý về quy hoạch hạ tầng xã hội, phương pháp xác định giá đất và điều tiết giá trị tăng thêm từ đất.

Nhìn từ góc độ xã hội, đại biểu Phan Thị Thùy Linh chỉ ra khoảng trống kéo dài nhiều năm khi nhiều khu đô thị, khu nhà ở hình thành, người dân đến ở nhưng thiếu trường học, trạm y tế, nhà văn hóa. Việc phụ huynh phải bốc thăm cho con học lớp 1 công lập là hệ quả trực tiếp của khâu quy hoạch và điều kiện giao đất.

Đại biểu đề xuất bổ sung nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải bảo đảm chỉ tiêu tối thiểu về hạ tầng xã hội thiết yếu gồm giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, cây xanh theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Không được điều chỉnh giảm các chỉ tiêu này khi điều chỉnh quy hoạch, trừ trường hợp bố trí thay thế tại vị trí khác trong cùng đơn vị hành chính với quy mô không thấp hơn.

Đại biểu cũng đề xuất ưu tiên bố trí quỹ đất trụ sở công dư thừa cho trường học, y tế, thiết chế văn hóa trước khi đưa ra đấu giá thương mại.

Cùng với đó là luật hóa cơ chế giao đất không thu tiền sử dụng đất đối với cơ sở giáo dục công lập và miễn tiền thuê đất đối với cơ sở giáo dục, y tế phi lợi nhuận.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định tôn vinh, khen thưởng phi tài chính đối với tổ chức, cá nhân tự nguyện hiến đất làm công trình công cộng, giao thông trọng điểm; đồng thời giữ quy định bắt buộc công chứng, chứng thực hợp đồng giao dịch đất đai để bảo đảm an toàn pháp lý, hạn chế rủi ro tranh chấp và quá tải cho hệ thống Tòa án.

Cần dữ liệu đất đai đủ tin cậy để định giá

Về định giá đất và áp dụng bảng giá đất, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh (HoREA), lưu ý dự thảo mới chỉ luật hóa hệ số biến động giá theo Nghị định 50, nhưng chưa đề cập hệ số điều chỉnh theo quy hoạch và các hệ số khác.

Theo ông Châu, nếu áp dụng hệ số K bằng 1 dựa trên bảng giá đất nông nghiệp hiện tại rất thấp, người dân bị thu hồi đất sẽ chịu thiệt thòi lớn. Do đó, Luật cần bổ sung đầy đủ các tỷ lệ tăng, giảm theo quy hoạch và tính chất từng dự án.

Về quy định chuyển tiếp, Chủ tịch HoREA đề nghị cân nhắc kỹ việc thu tiền sử dụng đất bổ sung 3,6% theo khoản 2 Điều 257 Luật Đất đai 2024.

Việc thu nộp bổ sung chỉ nên áp dụng với trường hợp người sử dụng đất có vi phạm. Đối với các trường hợp không vi phạm mà do chậm trễ từ phía cơ quan nhà nước hoặc thay đổi chính sách pháp luật thì không được yêu cầu doanh nghiệp nộp bổ sung.

Ở góc độ địa phương, có ý kiến đề xuất giải pháp cắt giảm rủi ro pháp lý cho cán bộ làm công tác định giá đất. Theo đó, khi quy định giá đất cụ thể, phải khẳng định Nhà nước là người ra giá cuối cùng và đó là giá chuẩn. Tư vấn hay các bên tham gia chỉ là cơ sở hình thành, còn Nhà nước thẩm định và quyết định thì giá do Nhà nước quyết định phải là giá cuối cùng để cán bộ yên tâm làm việc.

Phân tích sâu về tài chính đất đai, đại biểu Trịnh Xuân An chỉ ra hai vấn đề cần giải quyết.

Thứ nhất là tính xác thực của dữ liệu định giá. Dự thảo hướng tới định giá dựa trên dữ liệu thuế, công chứng, ngân hàng, bất động sản. Tuy nhiên, các dữ liệu đầu vào hiện nay chưa thực sự tin cậy do tình trạng "bất động sản hai giá" hay thông tin thị trường chưa minh bạch.

Nếu chưa có hệ thống dữ liệu chuẩn do Nhà nước trực tiếp xây dựng và kiểm soát, việc xác định giá đất chính xác vẫn là thách thức lớn.

Thứ hai là cơ chế điều tiết giá trị tăng thêm từ đất, hay địa tô chênh lệch. Đại biểu nhấn mạnh Nghị quyết 18-NQ/TW và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu rõ phải có cơ chế điều tiết giá trị tăng thêm từ đất do Nhà nước đầu tư hạ tầng, quy hoạch mang lại.

Tuy nhiên, dự thảo Luật hiện mới dừng lại ở việc ghi nhận nguyên tắc tại Điều 12 mà chưa thiết kế được cơ chế vận hành cụ thể, như công cụ thuế, tài chính, để thu lại phần "thiên thời địa lợi", điều tiết cho ngân sách và cộng đồng.

Đưa đất vào sử dụng nhanh và hiệu quả hơn

Giải trình cụ thể về các nhóm vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng kết hợp giữa phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất với không gian phát triển, khoanh định các khu vực tiềm năng và xác định rõ chức năng sử dụng đất. Hệ thống quy hoạch được sắp xếp lại theo hướng tinh gọn: cấp tỉnh chỉ xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi đơn vị hành chính; kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh có thời kỳ 10 năm; cấp xã có kế hoạch sử dụng đất có thời kỳ 5 năm.

Đối với băn khoăn của đại biểu về điều kiện điều chỉnh quy hoạch, Bộ trưởng ghi nhận và cho biết đã thiết kế chi tiết trong các dự thảo Nghị định, Thông tư. Thực tiễn địa phương thường xuất hiện các nhu cầu đột xuất, đặc biệt là các yêu cầu phát sinh liên quan đến quốc phòng, an ninh hoặc các dự án hạ tầng lớn. Do đó, quy định cần có độ mở linh hoạt, nếu quy định quá cứng nhắc trong thời hạn 5 hay 10 năm sẽ không đáp ứng được yêu cầu phát triển.

Về cơ chế giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất được hoàn thiện theo hướng công khai, minh bạch, cạnh tranh để lựa chọn nhà đầu tư có đủ năng lực, sử dụng đất hiệu quả. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất thực hiện nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê theo đúng tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW.

Đáng chú ý, về tư duy đưa đất vào sử dụng nhanh nhất và hiệu quả nhất, Bộ trưởng đưa ra đề xuất mới đối với nhóm đất phi nông nghiệp (đất thương mại, dịch vụ, sản xuất kinh doanh), bản chất của đất thương mại dịch vụ là bất động sản dòng tiền, việc sớm đưa vào khai thác sẽ mang lại lợi ích lớn cho xã hội. Hiện nay, loại đất này vẫn tuân thủ hình thức đấu giá, đấu thầu, Bộ trưởng đề nghị cân nghiên cứu hướng giao quyền cho địa phương chủ động quyết định việc đấu giá hoặc đấu thầu đối với loại đất này để đẩy nhanh tiến độ. Cơ quan chủ trì sẽ tiếp tục nghiên cứu, tổng hợp định hướng này.

Dự thảo quy định rõ hơn các tiêu chí, phạm vi thu hồi đất; bổ sung quy định thu hồi đất để phát triển quỹ đất vùng phụ cận các công trình kết nối hạ tầng. Đồng thời, bỏ quy định cứng nhắc bắt buộc chỉ được thu hồi đất sau khi đã hoàn thành toàn bộ việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bố trí tái định cư.

Về định giá đất, cơ quan soạn thảo thiết kế phương pháp bảng giá nhân với hệ số điều chỉnh. Định hướng xuyên suốt của lãnh đạo là tạo sự cân bằng, tiệm cận lợi ích giữa người sử dụng đất, nhà đầu tư và Nhà nước. Bộ trưởng chia sẻ, theo quy luật "nước lên thuyền lên", khi xác định giá đất và hệ số cao thì chi phí bồi thường lúc thu hồi đất cũng sẽ tăng tương ứng, từ đó tạo ra sự bình đẳng tự nhiên giữa các bên.

Nội dung đổi mới tài chính về đất đai và giá đất tiếp tục bám sát Nghị quyết số 21-NQ/TW, khẳng định nguyên tắc giá đất do Nhà nước quyết định. Điểm thay đổi cốt lõi trong lần sửa đổi này là chuyển giao vai trò cơ quan chủ trì quản lý/xác định giá đất từ ngành nông nghiệp và môi trường sang ngành tài chính, đúng theo kết luận tại Nghị quyết số 21-NQ/TW.

Chuyển từ "quản lý hành chính" sang "quản trị hiện đại"

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai là nhiệm vụ trọng tâm.

Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu quá trình sửa đổi phải thể chế hóa triệt để Nghị quyết 18-NQ/TW, kiên quyết tháo gỡ các điểm nghẽn thực tiễn, chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển.

Đánh giá cao công tác chuẩn bị nghiêm túc của cơ quan chủ trì soạn thảo cũng như sự nỗ lực, chủ động của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính trong khảo sát, lấy ý kiến chuyên gia, doanh nghiệp và người dân, Phó Chủ tịch Quốc hội ghi nhận các ý kiến đóng góp tại phiên họp đều thể hiện tinh thần trách nhiệm, chuyên sâu và sát thực tiễn.

Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan liên quan tập trung hoàn thiện hồ sơ định hướng chính sách trình Quốc hội, trong đó lưu ý 3 nhóm nguyên tắc cốt lõi.

Trước hết, phải thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết 18-NQ/TW, xác định đất đai là tài nguyên đặc biệt, là nguồn lực quan trọng của quốc gia.

Việc sửa đổi Luật phải chuyển đổi mạnh mẽ tư duy từ "quản lý hành chính" sang "quản trị hiện đại", lấy hiệu quả sử dụng đất làm thước đo; đồng thời gắn với kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, lãng phí và lợi ích nhóm.

Thứ hai, phải giải quyết triệt để các "điểm nghẽn" thực tiễn, rà soát chính xác nguyên nhân vướng mắc do luật, tổ chức thực thi hay văn bản hướng dẫn.

Các chính sách mới phải bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp, có tầm nhìn dài hạn nhằm tạo dư địa cho các mô hình kinh doanh và động lực phát triển mới, tuyệt đối không để phát sinh điểm nghẽn mới.

Việc sửa đổi phải đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật về đầu tư, xây dựng, nhà ở, đấu thầu, tài chính, môi trường..., bảo đảm luật này thông thì luật khác không bị tắc.

6 định hướng lớn trong sửa đổi Luật Đất đai

Định hướng trọng tâm sửa đổi Luật Đất đai, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên yêu cầu nghiên cứu, hoàn thiện chính sách bám sát tinh thần Nghị quyết 18-NQ/TW, tập trung vào các nội dung lớn.

Một là, rút gọn và phân loại đất theo hướng hợp lý, thiết thực, phục vụ hiệu quả công tác quản lý; thống nhất quy hoạch sử dụng đất, hướng tới quy hoạch tập trung, đồng bộ trên phạm vi đơn vị hành chính cấp tỉnh; tích hợp chặt chẽ với hệ thống quy hoạch chung, tránh chồng chéo hoặc xẻ nhỏ chỉ tiêu.

Hai là, quy định rõ ràng, cụ thể các tiêu chí, trường hợp Nhà nước thu hồi đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, giảm thiểu tối đa yếu tố chủ quan.

Ba là, thể chế hóa đầy đủ định hướng giá đất do Nhà nước quyết định theo nguyên tắc thị trường từng thời kỳ, bảo đảm chi phí đầu vào hợp lý cho sản xuất - kinh doanh và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Bốn là, quy định chi tiết các trường hợp phải đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án hoặc giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá; vừa tránh thất thoát tài sản nhà nước, vừa không làm chậm tiến độ các dự án lan tỏa.

Năm là, nghiên cứu chính sách thu hợp lý đối với phần địa tô chênh lệch và thặng dư trong kinh doanh bất động sản; áp dụng thuế cao đối với đất bỏ hoang nhằm hạn chế đầu cơ, chống lãng phí, thúc đẩy thị trường phát triển lành mạnh.

Sáu là, cắt giảm thủ tục hành chính, nâng cao năng lực quản lý; phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền địa phương đi kèm với phân bổ nguồn lực phù hợp.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý phải tôn trọng nguyên tắc không hồi tố đối với quyền sử dụng đất hợp pháp đã được xác lập qua các thời kỳ; giải quyết dứt điểm các tồn tại lịch sử theo tinh thần Nghị quyết 18-NQ/TW.

Việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, theo đó, không chỉ nhằm tháo gỡ những vướng mắc đang phát sinh trong thực tiễn mà còn phải tạo dựng một khuôn khổ pháp lý đồng bộ, minh bạch và đủ linh hoạt để đất đai thực sự trở thành nguồn lực cho phát triển trong kỷ nguyên mới.